Stanisław Lem

1921 - 2006

Recenzje książek tego autora


Obraz książki
Czytanie Naszym Życiem napisana przez o Powrót z gwiazd wyd. 2026
"Powrót z gwiazd" Stanisława Lema to najnowszy tom serii "Kanon Lema" - kolejnego wznowienia dzieł wybitnego pisarza i myśliciela, niezmiennie inspirującego kolejnych czytelników swoimi refleksjami na temat nauki, literatury czy filozofii. Mimo upływu lat, utwory Lema wciąż pozostają aktualne i nierzadko, w mojej ocenie, chwytające za serce. Dziś zapraszam Was do przeczytania kilku słów... číst celé o lekturze równie ciekawej, co nieoczywistej w pisarskim dorobku Lema. Wyjątkowość tej powieści polega między innymi na tym, że nie znajdziemy tu opisu eksploracji kosmosu (a przynajmniej rozumianej jako bezpośrednia relacja "tu i teraz"), choć właśnie tego moglibyśmy się po Lemie spodziewać.

"Powrót z gwiazd" rozpoczyna się w momencie zakończenia międzygwiezdnej wyprawy, kiedy bohaterowie wracają na Ziemię. Podróż zajęła im dziesięć lat. Sprawa nie jest jednak prosta, bowiem na skutek paradoksu Einsteina, w tym samym czasie na Ziemi upłynęło aż 127 lat. Główny bohater, Hal Bregg, zastaje rzeczywistość zupełnie inną od tej, którą znał z przeszłości. Świat zmienił się nie do poznania, a wraz z nim ludzie, technologia, nauka, zasady życia społecznego oraz język. Bohaterowi towarzyszy więc poczucie wyobcowania, dodatkowo podkreślane przez jego fizyczną odmienność od pozostałych. W nowym świecie panują zasady, z którymi Hal się nie zgadza. I choć nowa rzeczywistość na pierwszy rzut oka wydaje się przyjazna (mam tu na myśli głównie proces betryzacji, wykluczający wszelkie przejawy agresji), czytelnik szybko zdaje sobie sprawę z tego, że brakuje w niej pasji, namiętności, motywacji, czegoś co gna nas do przodu. Zdaje się, że Hal ostatecznie odnalazł ten pierwiastek autentycznego szaleństwa w uczuciu do kobiety...

Czytelnicy, którzy oczekiwaliby jednak opisu samej wyprawy, nie będą rozczarowani, ponieważ retrospekcje bohaterów pozwalają nam poznać nieco więcej szczegółów na ten temat. Z drugiej zaś strony w wielu momentach powieść posługuje się niedopowiedzeniami i wymusza na nas domyślanie się pewnych rzeczy, dzięki czemu bardziej angażuje czytelnika. Musimy się bowiem zastanowić nad realnymi motywacjami postaci, relacjami między nimi itp.

Warto podkreślić, że książkę wieńczy posłowie Jerzego Jarzębskiego, który w formie eseju podsumowuje problemy poruszone w "Powrocie z gwiazd". Uważam, że jest to równie ważna i wartościowa lektura, jak sama powieść, ponieważ daje nam bardzo ciekawą perspektywę interpretacyjną. Autor posłowia zwrócił uwagę między innymi na fascynujący paradoks. Lem bowiem pokazuje, że szukamy porozumienia z obcą cywilizacją, zapominając o tym, że sami ze sobą nie jesteśmy w stanie się porozumieć, jeśli kilka zaledwie czynników zacznie nam w tym "przeszkadzać".

Powieść Lema, jak to zwykle bywa z twórczością tego pisarza, pozostawiła mnie z wieloma przemyśleniami. Fragment dotyczący robotów określanych jako złom przeznaczony do utylizacji siedzi mi w głowie do tej pory. Taka to już moc literatury, która, mam nadzieję, dotknie także Was. Serdecznie polecam!
10/10/2026
Obraz książki
Czytanie Naszym Życiem napisana przez o Solaris
Kolejna propozycja z nowej serii "Kanon Lema" to "Solaris" - prawdopodobnie najbardziej znana książka tego pisarza, toteż nic dziwnego, że znalazła się w tym zestawieniu. Do "Solaris" mam szczególny stosunek, bowiem to właśnie ta lektura zmieniła moje spojrzenie na gatunek science fiction, którego wcześniej nie darzyłam sympatią. Jednak w ramach zajęć na studiach byłam zmuszona zapoznać... číst celé się z tym utworem i od razu pożałowałam, że odkryłam go tak późno...

Tytułowe "Solaris" to planeta, którą pokrywa ocean o niesamowitych właściwościach. Badania nad nim mają już swoją historię - poznajemy ją stopniowo w trakcie lektury. Głównym bohaterem powieści jest Kris Kelvin, psycholog. Jego zadaniem jest przede wszystkim zrozumienie wpływu, jaki ocean zdaje się wykazywać względem członków załogi, to znaczy ekipy badawczej. Okazuje się bowiem, że każdy z nich znajduje się w złej kondycji psychicznej, niektórzy ocierają się wręcz o obłęd. Zagadkowe zjawisko dotyka także Krisa, który na statku kosmicznym spotkał... swoją zmarłą partnerkę.

Powieść ta zrobiła na mnie piorunujące wrażenie. Dotknęła wielu głębokich tematów, prowokując do refleksji niemal na każdym kroku. Lem z absolutną powagą potraktował zagadnienie życia w kosmosie, które przecież może przybrać rozmaite formy, niekoniecznie podobne do człowieka. Uważam tę koncepcję za niezwykle oryginalną, fascynującą, choć także przerażającą. Bo to co trzeba powiedzieć o "Solaris" to zdecydowanie fakt, że w czasie lektury towarzyszy nam poczucie wewnętrznego niepokoju. Znajdziecie tutaj także nieoczywiste love story, które na długo zapadnie Wam w pamięć. Uważam, że "Solaris" to jedna z tych lektur, które nie tylko wypada przeczytać, ale i raz na jakiś czas do niej wrócić. Gorąco Was do tego zachęcam!
26/05/2026
Obraz książki
Czytanie Naszym Życiem napisana przez o Opowieści o pilocie Pirxie
Oto wielki powrót Stanisława Lema w Wydawnictwie Literackim! Chociaż zaraz, zaraz... Czy on kiedykolwiek zniknął, choćby na krótką chwilę? Niesłabnąca od lat popularność twórczości Stanisława Lema mówi właściwie sama za siebie, ale któż nam zabroni przeżyć coś jeszcze raz?

"Opowieści o pilocie Pirxie" to zbiór opowiadań osadzonych tematycznie w gatunku science fiction. Ut... číst celéwory łączy przede wszystkim postać głównego bohatera, który w zasadzie ma niewiele wspólnego z typowym protagonistą, jakiego moglibyśmy oczekiwać wobec tego gatunku literackiego. Pirx bowiem jest bardzo "ludzki", daleko mu do ideału rozumianego jako niezwykle waleczny, zawsze opanowany, inteligentny i silny kapitan. Pirxowi zdarzają się wpadki, nieraz pada ofiarą własnych błędów, dekoncentracji czy nawet paniki. Być może to właśnie słabości Pirxa, paradoksalnie, są jego mocną stroną, bowiem wielu czytelników docenia autentyczność i naturalność tej postaci, która mimo pewnych, powiedzmy, "mankamentów", najzwyczajniej w świecie daje się lubić. Sympatyzowanie z głównym bohaterem to już połowa sukcesu. Drugą połowę zapewnia tutaj fabuła.

Opowiadania o Pirxie nie skupiają się wyłącznie na głównym bohaterze i warto to podkreślić. Jak to zwykle bywa w twórczości Lema, pod warstwą pozornie prostej historii kryje się dużo więcej treści niż mogłoby nam się początkowo wydawać. Zbiór zawiera dziesięć opowiadań, których nie trzeba czytać w kolejności chronologicznej, choć gorąco do tego zachęcam - widoczna jest wówczas pewna przemiana bohatera. Jeśli zaś chodzi o tematykę utworów, dotyczą one między innymi relacji między człowiekiem a robotem, przedstawiają refleksje na temat ludzkiego życia oraz ukazują postawy, dylematy i wątpliwości odnoszące się do ogólnie rozumianego rozwoju nauki. Są to problemy, z którymi borykamy się do dziś, toteż lekturę opowiadań Lema uważam za ciągle żywą i aktualną.

Książka ukazała się nakładem Wydawnictwa Literackiego w ramach serii "Kanon Lema", która przedstawi wznowienia najpopularniejszych dzieł pisarza - ku radości czytelników. :) Serdecznie polecam!
25/05/2026