W latach pięćdziesiątych XX wieku architekci musieli podporządkować się bezkompromisowym dogmatycznym wymogom, aby ich budowle odzwierciedlały postępowe dziedzictwo kulturowe, miały treść socjalistyczną, formę narodową, z naciskiem na mistrzostwo artystyczne, prawdziwość, wysoką ideowość i partyjność. Architektura miała być wyrazem rewolucyjnej przemiany świata, budowniczego zapału i optymizmu człowieka socjalistycznego. Nie architekci, lecz aktywiści polityczno-ideologiczni byli tymi, którzy forsowali historyzujący styl architektoniczny, mający stać się jednym z najważniejszych narzędzi propagandy politycznej reżimu stalinowskiego w Związku Radzieckim, jak i we wszystkich krajach przez niego siłą i ideowo podporządkowanych. W swojej pracy koncepcyjnej architekci byli poddawani stałemu nadzorowi ideologicznemu i naciskom, a ich dokonania formalne oceniano przede wszystkim pod kątem wartości treści ideowej. Ta jednak była definiowana zbyt ogólnie, dlatego w twórczości architektów panowały stałe wątpliwości co do ideowej słuszności ich projektów - a „ideowość” projektu była jednocześnie interpretowana jako wyraz klasowego stanowiska architekta i jego zaangażowania politycznego. Wszystko to tworzyło wszechogarniającą atmosferę niepewności i strachu, z której nie było ucieczki. Praca historyka i teoretyka architektury, wykładowcy akademickiego i tłumacza Pavla Halíka (30.6.1935-21.6.2021) poświęcona jest stosunkowo krótkiego okresowi pierwszej połowy lat pięćdziesiątych, później eufemistycznie nazywanemu okresem deformacji i kultu jednostki, oraz absurdalnej sytuacji, w jakiej wtedy znalazła się większość architektów dawnej awangardy (którzy w latach pięćdziesiątych doznali najostrzejszego potępienia - i to nawet ze strony samych przedstawicieli awangardy, czyli funkcjonalizmu i konstruktywizmu), gdyż zaczęto im na siłę narzucać wzór radziecki i metodę realizmu socjalistycznego. Aby zrozumieć tę sytuację i pojąć niepojęte postępowanie jej protagonistów, Halík zajmuje się zwłaszcza sferą, w której rozgrywał się przede wszystkim stalinowski dramat: sferą wystąpień werbalnych i rytualnych tekstów. W przeciwieństwie do nich sama produkcja architektoniczna, określana jako architektura realizmu socjalistycznego, była stosunkowo niewinna i nie nosiła tak wyraźnych śladów terroru, który wówczas panował i deformował umysły ludzi.