"Kaśka Kariatyda" to jedna z najbardziej poruszających powieści Gabrieli Zapolskiej - autorki, która odważnie odsłaniała kulisy życia kobiet z najniższych warstw społecznych końca XIX wieku. Książka, napisana z reporterską dokładnością i kobiecą wrażliwością, pozostaje dziś niezwykle aktualna dzięki swojej szczerości, psychologicznemu realizmowi i spojrzeniu na społeczne nierówności. G.Zapolska przedstawia los młodej dziewczyny - Kaśki, ubogiej sieroty zmuszonej do podjęcia pracy jako służąca. Jej codzienność to ciężka praca, brak stabilności, wykorzystywanie przez pracodawców i samotność w wielkim mieście. Autorka pokazuje powolny proces degradacji psychicznej i społecznej młodej kobiety: od nadziei i marzeń o lepszym życiu po dramatyczne doświadczenia, które doprowadzają ją na skraj rozpaczy. To historia o tym, jak społeczeństwo, obojętne na cierpienie najsłabszych, zepchnęło tysiące kobiet w nędzę, a niejednokrotnie - w przestępstwo. Gabriela Zapolska, mistrzyni naturalizmu, unika idealizowania i sentymentalizmu. Pisze z odwagą i prawdą, jak sama podkreśla w przedmowie: "Poczciwość prawdy się nie lęka". Nie boi się ukazać brudu, przemocy i hipokryzji mieszczańskiego świata. Dzięki temu "Kaśka Kariatyda" jest nie tylko powieścią o jednostce, lecz także dokumentem społecznym - ostrzeżeniem przed obojętnością wobec cierpienia innych.

Czytelnik znajdzie w książce realistyczne portrety pracodawców, urzędników, drobnych mieszczan i służby, które tworzą złożony obraz społecznej drabiny końca XIX wieku. Zapolska ukazuje mechanizmy wyzysku i pogardy wobec kobiet, które nie miały oparcia w rodzinie ani dostępu do edukacji. A jednocześnie pozostawia miejsce na współczucie - Kaśka jest przedstawiona nie jako "upadła dziewczyna", lecz jako ofiara okoliczności i społecznej obojętności.

"Kaśka Kariatyda" to niełatwa, lecz niezwykle ważna lektura. Dla współczesnych czytelników. To również zwierciadło pokazujące, jak niewiele zmieniło się w mechanizmach wykluczenia i jak łatwo zapomnieć o tych, którzy są najsłabsi. To powieść, która skłania do refleksji nad losem kobiet pracujących w domach obcych, nad samotnością i marzeniami, które gasną w zderzeniu z brutalnością życia.